Pompy PML - pompy liniowe do montażu w rurociągu: budowa, oznaczenia i dobór
Czym są pompy PML?
Pompy PML to typoszereg jednostopniowych, monoblokowych pomp wirowych w układzie in-line, produkowanych przez Leszczyńską Fabrykę Pomp (LFP). Przeznaczone są do pompowania wody czystej i lekko zanieczyszczonej oraz innych cieczy nieagresywnych w stosunku do materiałów, z których wykonana jest pompa. Pracują w instalacjach wodnych, grzewczych i ciepłowniczych, w systemach chłodniczych, w zestawach pompowych oraz w procesach technologicznych.
Co oznacza układ in-line?
In-line (po polsku: w linii) to układ, w którym króciec ssawny i tłoczny pompy leżą w jednej osi, naprzeciwko siebie. Ciecz wpływa z jednej strony korpusu i wypływa po przeciwnej stronie w tym samym kierunku - pompa jest jak odcinek rury z silnikiem na górze.
W praktyce: pompę wstawia się bezpośrednio w prosty odcinek rurociągu - bez kolan, zmiany przebiegu instalacji i bez fundamentu. Dla porównania w klasycznej pompie monoblokowej (np. PJM) wlot jest w osi silnika, a wylot skierowany pionowo do góry, pod kątem 90°.
Konstrukcja monoblokowa oznacza z kolei, że wirnik pompy osadzony jest bezpośrednio na wydłużonym wale silnika elektrycznego, a silnik łączy się z korpusem przez łącznik. Całość tworzy zwarty zespół, który zajmuje niewiele miejsca w kotłowni, węźle cieplnym czy hydroforni.
W tym artykule opisujemy, gdzie sprawdzają się pompy PML, jak są zbudowane, jak odczytać ich oznaczenie, czym różni się wersja PML1 od PML2 oraz na co uważać przy montażu i eksploatacji.
Dane techniczne pomp PML w skrócie
| Wydajność | do 180 m³/h |
|---|---|
| Wysokość podnoszenia | do 50 m |
| Maksymalne ciśnienie robocze | 1,0 MPa (PN10) |
| Temperatura pompowanej cieczy | od -15°C do +120°C |
| Temperatura otoczenia | do +40°C |
| Średnica przyłączy (ssawne = tłoczne) | DN 40 - 100 mm (40, 50, 65, 80, 100) |
| Średnica wirnika | 90 - 200 mm |
| Moc silnika | 0,12 - 22 kW |
| Prędkość obrotowa | 1400 lub 2900 obr/min (50 Hz) |
| Napięcie zasilania | 3~230/400 V, 3~400 V, 3~400/690 V |
| Stopień ochrony / klasa izolacji | IP 54 lub IP 55 / F |
| Klasa sprawności silników | IE2 (do 0,55 kW), IE3 (od 0,75 kW) |
| Uszczelnienie wału | dławnica mechaniczna DMc |
| Poziom hałasu | do 84 dB(A) |
| Masa pompy | od ok. 12 kg do ok. 217 kg |
Dla cieczy o większej gęstości lub lepkości niż woda konieczne jest sprawdzenie i dobranie odpowiedniej mocy silnika dla wymaganej wydajności i wysokości podnoszenia. Krzywe charakterystyk poszczególnych wielkości producent udostępnia w dokumentacji technicznej pompy.
Zastosowanie pomp PML
Pompy liniowe PML to klasyczne pompy obiegowe i podnoszące ciśnienie, które najczęściej spotkasz tam, gdzie pompa ma pracować bezpośrednio na rurociągu. Typowe zastosowania:
Zaopatrzenie w wodę - instalacje wodne, zestawy pompowe i hydroforowe, podwyższanie ciśnienia w budynkach i obiektach przemysłowych.
Ciepłownictwo i ogrzewnictwo - obiegi centralnego ogrzewania, węzły cieplne, kotłownie, instalacje grzewcze o temperaturze do 120°C.
Chłodnictwo i klimatyzacja - obiegi wody lodowej i chłodniczej, chłodnictwo przemysłowe, systemy klimatyzacji.
Przemysł - procesy technologiczne, obiegi wody chłodzącej i inne instalacje z cieczami nieagresywnymi dla żeliwa.
Ciepła woda użytkowa - do c.w.u. przeznaczona jest wersja mPML w wykonaniu z brązu (zalecana temperatura pracy do 65°C).
Uwaga: pomp PML i mPML nie wolno używać do tłoczenia cieczy łatwopalnych i wybuchowych, takich jak olej napędowy czy benzyna. Pompa nigdy nie może pracować "na sucho" - może to nieodwracalnie uszkodzić dławnicę.
Budowa pompy PML
Pompa PML to jednostopniowa pompa wirowa w wykonaniu monoblokowym, z suchym wirnikiem silnika. Do napędu zastosowano specjalny, całkowicie zamknięty silnik asynchroniczny chłodzony powietrzem, z wydłużoną końcówką wału, na której osadzony jest wirnik pompy. Silnik połączony jest z korpusem przez łącznik. W pokrywie pompy zamontowana jest dławnica mechaniczna DMc, a szczelinę między wirnikiem a korpusem ogranicza wymienny pierścień labiryntu.
Główne elementy pompy
| Element pompy | Funkcja |
|---|---|
| Silnik | napęd pompy, asynchroniczny, chłodzony powietrzem, z przedłużonym wałem |
| Korpus | część hydrauliczna z króćcem ssawnym i tłocznym w układzie in-line |
| Pokrywa | zamyka korpus, w niej osadzona jest dławnica |
| Wirnik | osadzony bezpośrednio na wale silnika, wytwarza przepływ i ciśnienie |
| Dławnica mechaniczna DMc | uszczelnia wał w miejscu przejścia przez pokrywę |
| Pierścień labiryntu | ogranicza przecieki wewnętrzne między wirnikiem a korpusem |
| Łącznik | łączy silnik z częścią hydrauliczną pompy |
| Odpowietrznik i korek zaślepiający | zalewanie, odpowietrzanie i opróżnianie pompy |
PML czy mPML - wykonanie żeliwne i brązowe
| Wykonanie | Korpus, wirnik, pokrywa | Przeznaczenie |
|---|---|---|
| PML | żeliwo | woda czysta i lekko zanieczyszczona, instalacje grzewcze, chłodnicze i przemysłowe, ciecze do 120°C |
| mPML | brąz | ciepła woda użytkowa, zalecana temperatura pracy do 65°C |
Zalety konstrukcji
- Montaż w linii rurociągu - króćce w jednej osi, pompę można zamontować bezpośrednio na rurociągu, co obniża koszty montażu.
- Brak problemu z osiowaniem - wirnik na wale silnika wyklucza rozosiowanie pompy i silnika, typowe dla agregatów ze sprzęgłem.
- Dowolna pozycja pracy - pompa może pracować z osią silnika poziomo, ukośnie lub pionowo (silnikiem ku górze).
- Energooszczędność - wysokosprawne silniki IE3 od 0,75 kW i wskaźnik MEI do 0,70 - wartości wzorcowej dla najbardziej sprawnych pomp do wody.
- Współpraca z falownikiem - pompy mogą pracować z przetwornicą częstotliwości, co pozwala dopasować wydajność do zmiennego zapotrzebowania instalacji.
- Trwałość - przy pompowaniu czystej wody żywotność wynosi do 100 tys. godzin (1400 obr/min, maks. 20 lat) lub 50 tys. godzin (2900 obr/min, maks. 15 lat).
- Dobra relacja ceny do jakości oraz łatwa instalacja i obsługa - bezobsługowa dławnica mechaniczna i niewielka liczba części podlegających zużyciu.
Jak odczytać oznaczenie pompy PML?
Pełne oznaczenie pompy PML znajdziesz na tabliczce znamionowej i w dokumentacji. Kod czytamy od lewej do prawej - każdy segment opisuje inny parametr pompy:
| PML | 1 | 40 | 120 | 0,18 kW |
| typoszereg | obroty | średnica przyłączy [mm] | średnica wirnika [mm] | moc silnika |
PML - oznaczenie typoszeregu - pompa liniowa standardowa (wersja z brązu: mPML).
Obroty - 1 - 1400 min-1 (silnik 4-biegunowy), 2 - 2900 min-1 (silnik 2-biegunowy).
Średnica przyłączy - od 40 do 100 mm (40, 50, 65, 80, 100). W pompie in-line króciec ssawny i tłoczny mają tę samą średnicę.
Średnica wirnika - od 90 do 200 mm. W katalogu podaje się zakres, np. PML2 50/130-160 oznacza wielkość pompy z wirnikiem toczonym w przedziale 130-160 mm, dobieranym do punktu pracy.
Moc silnika - od 0,12 do 22 kW.
Przykład
PML1 40/120 0,18 kW
Oznacza to pompę liniową PML w wykonaniu żeliwnym, pracującą z prędkością 1400 obr/min, z przyłączami DN40, wirnikiem o średnicy 120 mm i silnikiem o mocy 0,18 kW.
Uszczelnienie wału - dławnica mechaniczna DMc
W pompach PML i mPML stosuje się dławnicę mechaniczną DMc. Jest bezobsługowa - nie wymaga regulacji ani dociągania. Dławnica osadzona jest w pokrywie pompy, na tulejce ochronnej wału silnika. Jej oznaczenie, np. DMc3A, zawiera wielkość dławnicy (cyfra 0-6) oraz literę wykonania materiałowego.
| Wykonanie | Elastomer | Para cierna | Kiedy wybrać |
|---|---|---|---|
| DMc (bez litery) | EPDM | grafit / węglik krzemu | standard - woda czysta zimna i gorąca, instalacje c.o. i chłodnicze |
| DMcA | VITON | grafit / węglik krzemu | media czyste, w których wymagana jest odporność elastomeru na oleje i chemię |
| DMcB | VITON | węglik krzemu / węglik krzemu | media lekko zanieczyszczone, gdy potrzebna jest twarda, odporna na ścieranie para cierna |
Przeciek przez dławnicę mechaniczną nie powinien przekraczać 2 kropli na minutę. Przy zwiększonym przecieku wymienia się całe uszczelnienie mechaniczne. Wykonanie dławnicy dla cieczy innych niż woda warto uzgodnić ze sprzedawcą lub producentem.
PML1 czy PML2 - którą wersję wybrać?
PML1 - 1400 obr/min
Pompy cichsze i trwalsze - żywotność do 100 tys. godzin pracy (w okresie maks. 20 lat). Dobry wybór do obiegów grzewczych i chłodniczych, gdzie liczy się kultura pracy, a wymagane wysokości podnoszenia są umiarkowane.
Zakres: moc 0,12 - 4,0 kW, przyłącza DN40 - DN100, masa ok. 12 - 85 kg.
PML2 - 2900 obr/min
Przy podobnych gabarytach osiągają znacznie większą wydajność i wysokość podnoszenia, ale pracują głośniej. Żywotność do 50 tys. godzin (maks. 15 lat). Wybór do zestawów pompowych, instalacji przemysłowych i wszędzie tam, gdzie potrzebne jest wyższe ciśnienie.
Zakres: moc 0,37 - 22 kW, przyłącza DN40 - DN100, masa ok. 15 - 217 kg.
Dostępne wielkości pomp PML
| Przyłącze | PML1 - 1400 obr/min | PML2 - 2900 obr/min |
|---|---|---|
| DN 40 | 40/100-120 (0,12-0,18 kW) 40/140-160 (0,25-0,37 kW) | 40/90-120 (0,37-1,1 kW) 40/130-160 (1,1-2,2 kW) |
| DN 50 | 50/110-120 (0,18 kW) 50/130-160 (0,25-0,37 kW) 50/170-200 (0,55-0,75 kW) | 50/90-120 (0,55-1,1 kW) 50/130-160 (1,5-3,0 kW) 50/170-200 (4,0-7,5 kW) |
| DN 65 | 65/100-120 (0,18-0,37 kW) 65/140-160 (0,55-0,75 kW) 65/170-200 (1,1-1,5 kW) | 65/100-120 (1,1-2,2 kW) 65/130-160 (3,0-5,5 kW) 65/170-200 (5,5-11 kW) |
| DN 80 | 80/130-160 (0,75-1,5 kW) 80/170-200 (1,5-2,2 kW) | 80/130-160 (5,5-11 kW) 80/170-200 (11-18,5 kW) |
| DN 100 | 100/140-160 (1,1-1,5 kW) 100/170-200 (2,2-4,0 kW) | 100/140-160 (5,5-11 kW) 100/170-200 (15-22 kW) |
W nawiasach podano zakres mocy silników dostępnych w danej wielkości pompy (zależnie od średnicy wirnika). Dokładny dobór najlepiej przeprowadzić na podstawie krzywej charakterystyki - punkt pracy instalacji powinien leżeć możliwie blisko obszaru najwyższej sprawności pompy.
Wskaźnik efektywności energetycznej MEI
Pompy PML spełniają wymagania rozporządzenia UE dotyczącego ekoprojektu pomp do wody (MEI > 0,4 od 2015 r.). Wartość wzorcowa dla najbardziej sprawnych pomp do wody to MEI ≥ 0,70 - osiągają ją wszystkie wielkości PML z przyłączami DN80 i DN100 oraz większość wielkości DN65.
| Typ PML1 (1450 obr/min) | MEI ≥ | Typ PML2 (2900 obr/min) | MEI ≥ |
|---|---|---|---|
| PML1 40/100-120 | 0,57 | PML2 40/90-120 | 0,56 |
| PML1 40/140-160 | 0,57 | PML2 40/130-160 | 0,59 |
| PML1 50/110-120 | 0,64 | PML2 50/90-120 | 0,69 |
| PML1 50/130-160 | 0,59 | PML2 50/130-160 | 0,57 |
| PML1 50/170-200 | 0,62 | PML2 50/170-200 | 0,58 |
| PML1 65/100-120 | 0,70 | PML2 65/100-120 | 0,70 |
| PML1 65/140-160 | 0,70 | PML2 65/130-160 | 0,70 |
| PML1 65/170-200 | 0,64 | PML2 65/170-200 | 0,65 |
| PML1 80/130-160 | 0,70 | PML2 80/130-160 | 0,70 |
| PML1 80/170-200 | 0,70 | PML2 80/170-200 | 0,70 |
| PML1 100/140-160 | 0,70 | PML2 100/140-160 | 0,70 |
| PML1 100/170-200 | 0,70 | PML2 100/170-200 | 0,70 |
Wskaźnik MEI podano dla wirnika pełnowymiarowego. Pompa z wirnikiem o zmniejszonej średnicy ma zwykle niższą sprawność, ale jest lepiej dopasowana do punktu pracy, co obniża zużycie energii. Przy zmiennych punktach pracy największe oszczędności daje regulacja obrotów falownikiem.
Montaż i uruchomienie pompy PML
- Montaż zaczynaj od pompy - rurociąg musi być podparty i nie może obciążać króćców. Nadmierne dociąganie kołnierzy do króćców jest bardzo szkodliwe dla pompy. Pompę przyłącza się przez kołnierze stalowe do przyspawania lub kołnierze żeliwne gwintowane.
- Pozycja pracy - oś silnika poziomo, ukośnie lub pionowo - zawsze silnikiem skierowanym ku górze. Pompy o większej masie należy wesprzeć o podłoże na nadlewach korpusu.
- Podstawa PP - przy rurociągach elastycznych lub kompensatorach do korpusu można przykręcić uniwersalną podstawę PP (wyposażenie dodatkowe) albo wykorzystać gwintowane otwory w nadlewach korpusu.
- Armatura - przed i za pompą zamontuj zawory odcinające, a za króćcem tłocznym zawór zwrotny.
- Miejsce pracy - pomieszczenie suche i zadaszone, w którym temperatura nie spada poniżej 5°C.
- Zabezpieczenia elektryczne - przewód ochronny, zewnętrzny wyłącznik główny, zalecany wyłącznik różnicowo-prądowy, wyłącznik silnikowy oraz - przy silnikach trójfazowych - zabezpieczenie przed zanikiem faz. Podłączenie wykonuje elektryk z uprawnieniami.
- Nigdy na sucho - przed uruchomieniem zalej pompę i przewód ssący (lub napełnij instalację obiegową) i odpowietrz pompę korkiem zalewowym na korpusie.
- Kierunek obrotów - patrząc od strony wentylatora silnika, wał powinien obracać się w prawo. Kierunek sprawdza się dopiero po zalaniu pompy.
- Kontrola prądu - po uruchomieniu porównaj pobór prądu z tabliczką znamionową. Jeśli jest przekroczony, przymknij zawór na tłoczeniu.
- Minimalna wydajność - pompa nie powinna pracować z przepływem niższym niż ok. 10% wydajności nominalnej, bo prowadzi to do przegrzewania korpusu.
- Ochrona przed mrozem - przy dłuższym postoju w ujemnych temperaturach opróżnij pompę przez korek spustowy w dolnej części korpusu.
Dopuszczalna liczba włączeń na godzinę
| Moc silnika [kW] | do 1,1 | 1,5-2,2 | 3-4 | 5,5 | 7,5-11 | 15-22 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Włączeń / h | 30 | 25 | 20 | 15 | 12 | 10 |
Poziom hałasu silnika
| Moc silnika [kW] | 1400 obr/min | 2900 obr/min |
|---|---|---|
| do 0,18 | 56 dB(A) | - |
| 0,25 - 0,75 | 60 dB(A) | 65 dB(A) |
| 1,1 | 64 dB(A) | 69 dB(A) |
| 1,5 - 2,2 | 65 dB(A) | 74 dB(A) |
| 3,0 - 5,5 | 70 dB(A) | 77 dB(A) |
| 7,5 - 11 | 74 dB(A) | 81 dB(A) |
| 15 - 22 | 75 dB(A) | 81 dB(A) |
Eksploatacja, serwis i części zamienne
Pompy PML nie wymagają szczególnej obsługi. Podczas pracy powinien być słyszalny jedynie szum wentylatora silnika i jego łożysk. Warto okresowo kontrolować szczelność dławnicy, pobór prądu oraz - w silnikach ze smarowniczkami - stan smaru w łożyskach:
| Obroty | Uzupełnienie smaru | Wymiana smaru |
|---|---|---|
| 1400 obr/min | co 3 - 3,5 tys. h pracy | co 6 - 7 tys. h pracy |
| 2900 obr/min | co 2 - 2,5 tys. h pracy | co 4 - 5 tys. h pracy |
Jeśli pompa pracuje niewiele godzin w roku, smar należy uzupełniać nie rzadziej niż co 4 lata (o ile producent silnika nie zaleca inaczej).
Części podlegające zużyciu
| Część | Objaw zużycia |
|---|---|
| Dławnica mechaniczna DMc | wyciek cieczy powyżej 2 kropli/min |
| Wirnik | wymyte lub wytarte ścianki i łopatki |
| Pierścień labiryntu | luz między pierścieniem a wirnikiem większy niż 1,5 mm |
| Łożyska silnika | nadmierny hałas i bicie wałka |
Zamawiając części zamienne, podaj nazwę części, pełne oznaczenie pompy, moc silnika oraz obroty, np.: Wirnik do pompy PML2 40/150 1,5 kW 2900 min-1 lub Pierścień labiryntu do pompy PML2 65/200 7,5 kW 2900 min-1.
Najczęstsze usterki i ich przyczyny
| Objaw | Możliwa przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Pompa pracuje, ale nie tłoczy | zapowietrzona instalacja ssąca lub pompa, zły kierunek obrotów | napełnić i odpowietrzyć instalację, zamienić kolejność faz |
| Spadek lub niestabilna wydajność | zbyt duża szczelina wirnik - pierścień, zasysanie powietrza, zatkanie instalacji | wymienić pierścień labiryntu lub wirnik, uszczelnić stronę ssącą, oczyścić kosz i zawór zwrotny |
| Zbyt głośna praca | zużyte łożyska, kawitacja | wymienić łożyska, przymknąć zasuwę na tłoczeniu lub zwiększyć ciśnienie przed pompą |
| Przegrzewanie korpusu | zbyt mała wydajność pompy | zwiększyć przepływ do min. 10% wydajności nominalnej |
| Nagrzewanie silnika | zbyt duża wydajność pompy | przymknąć zasuwę na tłoczeniu |
| Nadmierny przeciek przez dławnicę | uszkodzenie lub zużycie dławnicy | wymienić dławnicę na nową |
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Czym różni się pompa PML od mPML?
Budową i zasadą działania - niczym. Różnią się materiałem części hydraulicznej: w PML korpus, wirnik i pokrywa są z żeliwa, a w mPML z brązu. Wersja mPML przeznaczona jest do ciepłej wody użytkowej (zalecana temperatura do 65°C).
Czy pompę PML można zamontować pionowo?
Tak. Pompa może pracować z osią silnika poziomo, ukośnie lub pionowo, ale zawsze silnikiem skierowanym ku górze. Cięższe modele należy wesprzeć o podłoże na nadlewach korpusu lub na podstawie PP.
Jakie uszczelnienie jest montowane w pompie PML?
Dławnica mechaniczna DMc - bezobsługowa, standardowo z elastomerem EPDM i parą cierną grafit/węglik krzemu. Dostępne są także wykonania DMcA i DMcB z elastomerem VITON.
Czy pompa PML jest samozasysająca?
Nie. Przed uruchomieniem pompę i przewód ssący trzeba zalać cieczą, a w instalacjach obiegowych napełnić instalację i odpowietrzyć pompę. Praca na sucho może nieodwracalnie uszkodzić dławnicę.
Czy pompa PML może pracować z falownikiem?
Tak, pompy PML mogą współpracować z przetwornicą częstotliwości. Regulacja obrotów pozwala dopasować wydajność do potrzeb instalacji i ograniczyć zużycie energii, szczególnie przy zmiennym punkcie pracy.
Czym różni się PML1 od PML2?
Cyfra oznacza obroty: PML1 - 1400 obr/min, PML2 - 2900 obr/min. PML2 przy tej samej wielkości osiąga większą wydajność i wysokość podnoszenia, ale pracuje głośniej. PML1 jest cichsza i trwalsza (do 100 tys. godzin pracy wobec 50 tys. dla PML2).
Szukasz pompy PML do swojej instalacji?
W naszym sklepie znajdziesz pompy liniowe PML w różnych wielkościach i mocach. Potrzebujesz części zamiennej - dławnicy mechanicznej DMc, wirnika lub pierścienia labiryntu? Każdą część możemy dobrać na indywidualne zapytanie - wystarczy, że podasz pełne oznaczenie pompy z tabliczki znamionowej.
Nie wiesz, którą wielkość pompy wybrać? Podaj nam pompowaną ciecz, jej temperaturę oraz wymaganą wydajność i wysokość podnoszenia - pomożemy dobrać odpowiedni model.
Zapraszamy do zapoznania się z pełną ofertą: pompy PML w naszym sklepie.
